Trong ảnh: SV tìm hiểu thông tin tại một Hội chợ việc làm tổ chức tại ĐHQG Hà Nội.

(SVVN)27% cử nhân được hỏi cho biết chưa tìm được việc vì ngành học không phù hợp với thị trường, 18% cử nhân than thở khó xin việc do nhà tuyển dụng không hiểu ngành học. Thậm chí, tỷ lệ các sinh viên không hiểu mình học ra để làm gì cũng chiếm đến 70%.

Những con số trên đã cho thấy mối quan hệ rất lỏng lẻo giữa nhà trường, nơi cung ứng nhân lực và thị trường lao động, nơi sử dụng nhân lực. Nó cũng cho thấy một thực trạng là giáo dục đại học dường như đang đào tạo theo kiểu “sống chết mặc bay”, cứ tuyển, cứ dạy, cứ tốt nghiệp. Sinh viên ra trường đồng nghĩa với việc nhà đào tạo đã hết vai trò.

Thất nghiệp vì ngành học… trên trời

Một cuộc khảo sát vừa được Trung tâm nghiên cứu và phân tích chính sách thuộc trường ĐH KHXH&NV (ĐHQG Hà Nội) thực hiện, với quy mô gần 3.000 cựu sinh viên thuộc 5 khóa khác nhau (ra trường từ năm 2006 đến 2010) của 3 đại học: ĐHQG Hà Nội, ĐHQG TP. HCM và ĐH Huế, đã cho thấy những con số “giật mình”.
Có đến 26,2% cử nhân cho biết chưa tìm được việc làm, cho dù khái niệm việc làm ở đây được hiểu rất rộng là bất cứ công việc gì tạo ra thu nhập, không nhất thiết phải đúng với trình độ, chuyên ngành đào tạo.  Trong số này, 46,5% cho biết đã đi xin việc nhưng không thành công. 42,9% lựa chọn một giải pháp an toàn là… tiếp tục học lên hoặc học thêm một chuyên ngành khác.

Được đào tạo bài bản suốt 4 năm trời nhưng khi đi tìm việc, đến trên một nửa cử nhân (52%) không biết phải xin việc ở đâu. Khi may mắn gặp được nhà tuyển dụng thì lại có đến 42% bị đánh trượt vì không đáp ứng nổi yêu cầu của họ. Thậm chí, có 27% cử nhân được hỏi cho biết, họ rất khó kiếm việc làm do ngành học của mình không phù hợp với thị trường. Số người rơi vào cảnh nhà tuyển dụng không hiểu về ngành học cũng chiếm tới 18%.

Những sinh viên may mắn tìm được một chỗ làm thì cũng phải đối mặt với hàng loạt thách thức như: Thiếu kỹ năng làm việc (chiếm 61%), thiếu kiến thức chuyên môn (chiếm 32%), thiếu kinh nghiệm (chiếm 41%)… Và với rất nhiều những điểm yếu đó, để tìm một công việc ổn định quả không dễ dàng. Vì thế, không khó hiểu khi trong số 73,8% cử nhân đã tìm được việc làm thì có đến trên 70% cho biết sẽ chuyển việc trong khoảng thời gian từ 6 đến 12 tháng tới.

Sau những cọ xát với thị trường lao động, với thực tiễn công việc mình làm và lấy đó làm cơ sở để nhận xét về chương trình đào tạo trong suốt 4 năm ngồi trên giảng đường, có đến 91% cựu sinh viên cho rằng, chương trình quá nặng về lý thuyết, 89% than thở nhà trường thiếu đào tạo kỹ năng làm việc. Theo đó, tính phù hợp của chương trình với thị trường lao động chỉ đạt một con số rất khiêm tốn là 12%.

“Kết quả khảo sát cho thấy các môn học trong chương trình đào tạo đã không còn phù hợp với đòi hỏi thực tế của thị trường, nội dung nặng lý thuyết, thiếu thực hành, thiếu trang bị kỹ năng khi làm việc nên không đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội, dẫn đến sinh viên ra trường không có việc hoặc có việc nhưng không bền vững”, ThS Đặng Kim Khánh Ly, giảng viên khoa Xã hội học, trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội phân tích.

Học xong, không biết làm gì

Một nghiên cứu khác của hai TS Trịnh Văn Tùng và Phạm Huy Cường, cùng thuộc trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội cũng cho kết quả khá “thú vị”. Có đến 70% sinh viên năm cuối của ĐHQG Hà Nội vẫn chưa thấy được mối liên hệ hay tính phù hợp giữa ngành học và các nghề, chưa có một định hướng cụ thể nào cho nghề nghiệp của họ sau khi tốt nghiệp; 62,6% không biết gì về các nghề gắn với ngành học; 25,2% biết… sơ sơ. Số sinh viên biết rất rõ các ngành nghề gắn với ngành học chỉ chiếm một tỷ lệ khiêm tốn là 12,2%. Cũng vì không biết được mình học ra sẽ làm gì nên 69,7% sinh viên cho biết họ chỉ kỳ vọng nghề nghiệp tương lai “phần nào phù hợp” với ngành học.

“Có thể thấy mức độ mù mờ trong định hướng nghề nghiệp của sinh viên rất cao. Mối liên hệ giữa các nghề gắn với ngành học gần như còn là một “bí hiểm” đối với sinh viên”, TS Trịnh Văn Tùng nhận định. Khẳng định thực trạng này, bà Vũ Thu Hà, Giám đốc Công ty Cổ phần Ứng dụng tâm lý Hoa Mặt Trời chia sẻ, trong quá trình tuyển dụng, bà đã từng gặp không ít sinh viên, kể cả những em có bằng giỏi, nhưng rất yếu kém về chuyên môn nghiệp vụ. Nhiều sinh viên còn chưa xác định được mục tiêu nghề nghiệp của mình, còn mơ hồ với năng lực của chính bản thân cũng như không biết bản thân có phù hợp với nghề đã chọn hay không.

Theo TS Tùng, điều này cũng phản ánh một thực trạng chung của giáo dục đại học nước ta hiện nay là đầu ra chưa được quan tâm đúng mức.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc chưa quan tâm đến đầu ra cũng như việc sinh viên học mòn mỏi 4 năm trên giảng đường vẫn không hiểu mình học ra làm gì đã cho thấy chương trình đào tạo của trường đại học có lẽ đang ở… trên trời và chính trường cũng không biết thị trường lao động cần gì. Điều đáng nói hơn nữa là các khảo sát trên đây đa số được thực hiện tại các đại học Quốc gia, đại học vùng - những đại học “đầu tàu” của Việt Nam. Thực trạng này ở các trường đại học khác có lẽ cũng không khả quan hơn.

URL: